Mechanizm komepnsacyjny

Mechanizm kompensacyjny u ssaków polega natomiast na inaktywacji jednego z dwóch chromosomów X u samicy. Podczas interfazy w jądrach komórek samicy występuje ciemna grudka chromatyny, widoczna po odpowiednim wybarwieniu pod mikroskopem optycznym. Ta plamka, nazywana ciałkiem Barra, jest po prostu skondensowanym, nieaktywnym chromosomem X. Drugi chromosom X pozostaje w pełni aktywny, podobnie jak autosomy: jest niewidoczny podczas interfazy, gdyż występuje w postaci długiej nici DNA. Właśnie te obserwacje w 1961 r. pozwoliły brytyjskiej uczonej Mary Lyon wysnuć teorię, iż u samic ssaków tylko jeden chromosom X jest aktywny; drugi ulega kondensacji i jest widoczny jako ciałko Barra. W każdej komórce somatycznej embrionu pici żeńskiej in-aktywacja chromosomu X jest losowa. U samicy ssaka, jeśli jest ona heterozygotą pod względem jakiegoś allelu leżącego na chromosomie X, połowa komórek będzie miała aktywny jeden allel, a połowa drugi. Często przejawia się to w fenotypie, np. u myszy i kotów na chromosomie X występują liczne geny odpowiadające za barwę sierści.